Άλλο ύφεση, άλλο υψηλά επιτόκια

05Ιούλ08

Το τελευταίο τέταρτο του αιώνα είδαμε μάλλον τα υψηλότερα μεταπολεμικά κέρδη, με την επιφύλαξη της ρωμαλέας ανάπτυξης στο πρώτο μισό της δεκαετίας του ’60. Ο Tobias Levkovich, επικεφαλής αναλυτής στρατηγικής για τις αγορές μετοχών στη Citigroup, πιστεύει ότι στα επόμενα 25 χρόνια, θα είναι πολύ δύσκολο να δούμε κάτι παρόμοιο.

Σε μια πιο αριστερή «εκδοχή», πολλοί πιστεύουν ότι τα «φτερά» στην αποδοτικότητα των κεφαλαίων δόθηκαν από τις νεοφιλελεύθερες «συνταγές». Οι ίδιοι ζητούν επιστροφή σε μεγαλύτερο έλεγχο και περιορισμό των αγορών, ή τουλάχιστον, στην ελευθερία κινήσεων όσων συμμετέχουν σ’ αυτές. Όταν το κράτος αναδεικνύεται σε ναυαγοσώστη επιχειρήσεων που έκαναν όλα τα λάθη που μπορούσαν να κάνουν, παρόμοια επιχειρήματα είναι αναμενόμενα.

Αυτό που δεν θα περίμενε κανείς είναι να συμφωνούν «αριστεροί ευρωσοσιαλιστές» και δεξιοί αντιφεντεραλιστές πως τα επιτόκια πρέπει να μείνουν χαμηλά, για να γλιτώσουμε από την ύφεση. Πιο σωστή είναι η κατηγορία που έχει απευθυνθεί προς τους κεντρικούς τραπεζίτες – αν και αφορά περισσότερο την αμερικανική Fed – ότι δηλαδή ευτέλισαν το χρήμα, έτσι ώστε πάρα πολλοί να μπορούν να πάρουν πάρα πολλούς κινδύνους χωρίς να φοβούνται μια πάρα πολύ αυστηρή τιμωρία.

Είναι αλήθεια ότι οι αμερικανοί βρέθηκαν σε μια διπλά δύσκολη συγκυρία. Ο Alan Greenspan έπρεπε να μειώσει τα επιτόκια για να συγκρατήσει την εμπιστοσύνη σε μια ιστορικώς δύσκολη στιγμή, μετά δηλαδή τη δολοφονική επίθεση στους δίδυμους πύργους της Νέας Υόρκης. Λίγο αργότερα, χρειάστηκε να κάνει το ίδιο προκειμένου να αποτρέψει την πλήρη κατακρήμνιση της χρηματιστηριακής αγοράς, όταν έσκασε οριστικώς η φούσκα των τεχνολογικών μετοχών. Ήταν μάλλον δύσκολο να κάνει το ίδιο με τη φούσκα των ακινήτων. Κι όμως, αυτή ίσως ήταν μια πολύ πιο δικαιολογημένη κίνηση. Με τα δάνεια να έχουν πολλαπλασιαστεί δυο ή τρεις ή άγνωστο πόσες φορές πολλαπλασιάσει μια αυθαίρετη αξία των ακινήτων, υπήρχε λόγος σοβαρός. Το έκανε τελικά ο Bernanke, με πολλή περισσότερη βοήθεια από το Καπιτώλιο.

Οι ευρωπαίοι τραπεζίτες έχουν μια διαφορετική λογική. Η «δημοκρατική» εντολή την οποία υπηρετούν είναι να διαφυλάσσουν την αξία του χρήματος, δηλαδή να εμποδίζουν τον πληθωρισμό. Άλλην εντολή δεν έχουν. Και δεν πρέπει να μπερδεύουμε τις υποδείξεις ότι στην αντιπληθωριστική τους πολιτική πρέπει να έχουν ερευνήσει τις επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα.

Μήπως όμως πρέπει να αλλάξει το επίπεδο του 2%; Είναι γεγονός πως όταν προσδιορίστηκε, εννοούσαμε τον πληθωρισμό μετά την αφαίρεση των επιπτώσεων που έχουν στις τιμές οι εποχιακές αυξομειώσεις οι τιμές πετρελαίου και τροφίμων. Πλην όμως, όλα δείχνουν ότι και σε αυτά τα προϊόντα βρισκόμαστε πλέον σε ένα νέο επίπεδο και δεν πρόκειται για μια κυκλική αναταραχή. Αυτό σημαίνει ότι οι οικονομίες της ευρωζώνης θα χρειαστούν ένα διάστημα αρκετά μεγάλο προκειμένου να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα. Ένας περιορισμός της οικονομικής ανάπτυξης θα είναι μικρότερο πρόβλημα αν επιτύχει η αντιπληθωριστική συνταγή. Αυτό που θα κρίνει τελικά την πολιτική των τραπεζιτών της Φρανκφούρτης θα είναι η διεθνής αξία του ευρώ. Η οποία με τη σειρά της εξαρτάται περισσότερο από την ανταγωνιστικότητα της ευρωοικονομίας και λιγότερο από τα επιτόκια.

Filed under: Οικονομικά   |  
Tags: Επιτόκια