Το κράτος απειλεί την ανάκαμψη
Η κατάσταση είναι καλύτερη αλλά παραμένει άσκημη», σημείωνε από την Ιαπωνία ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Λουκάς Παπαδήμος, καταλήγοντας σε μια σύντομη συζήτηση εκτίμησης των αντιφατικών μηνυμάτων. Εκείνων που καταγράφονται στις αγορές και των άλλων που καταγράφουν οι βασικοί οικονομικοί δείκτες. Ο καθένας έχει την αξία του και κανείς δεν πρέπει να βιάζεται να βγάλει συμπεράσματα μόνον από ορισμένους ή, ακόμη χειρότερα, από μια μόνον ομάδα δεικτών, συμβουλεύει ο κ. Παπαδήμος. Η αβεβαιότητα παραμένει το κύριο χαρακτηριστικό της διεθνούς οικονομίας. Ίσως τελικά, το πράγματι παρήγορο να βρίσκεται στις ισχυρές ενδείξεις σταθεροποίησης των οικονομιών σε ένα, προφανώς χαμηλό, αλλά πάντως σχετικά σταθερό επίπεδο. Οι ανοδικές κινήσεις των αγορών κεφαλαίου θα πρέπει να ερμηνευθούν σε αυτό το πλαίσιο και όχι στην ελπίδα μιας ταχύρυθμης ανάκαμψης. Ο αντιπρόεδρος της ευρωτράπεζας παρατηρεί ότι η πιστωτική επέκταση του τραπεζικού συστήματος παραμένει αρνητική, καθώς οι νέες ροές δεν καλύπτουν τις παλαιότερες, κυρίως γιατί έχει αλλάξει πλήρως ο χρονικός ορίζοντας των οικονομικών αποφάσεων.
Αυτή την αβεβαιότητα καταγράφουν οι περισσότερες ενδείξεις. Οι εκτιμήσεις των εμπειρογνωμόνων της ΕΚΤ ξεκινούν από την πτώση κατά -4,1% ως -5,1% του εγχώριου προϊόντος της ευρωζώνης για εφέτος και προχωρούν σε ένα γλίσχρο -1,0% ως +0,4% για το 2010. Πληροφορίες που φέρουν το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να ανεβάζει τις προβλέψεις του για την ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας σε +2,4% βρίσκουν ώτα ενθουσιώδους υποδοχής. Στη συνάντηση του G8 αυτό το σαββατοκύριακο θα συζητηθούν «αξιόπιστες στρατηγικές εξόδου από την κρίση», ενώ κανείς δεν είναι σε θέση να περιγράψει ποια μπορεί να είναι αυτή, εκτός ίσως από την ευχή ότι η έξοδος από την ύφεση δεν θα μας οδηγήσει σε πληθωριστικές καταστάσεις τις οποίες δεν θα μπορούν να ελέγξουν επιτυχώς οι κεντρικές τράπεζες.
Ορισμένοι μάλιστα σπεύδουν να υποψιαστούν την κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ για επικείμενη άνοδο του επιτοκίου. Ευτυχώς, τίποτε δεν επιβεβαιώνει κίνδυνο πληθωρισμού. Το φρενάρισμα που κατεγράφη στην απώλεια θέσεων εργασίας στις ΗΠΑ, που ορθώς κρίθηκε ως ελπιδοφόρο μήνυμα, σε συνδυασμό με την άνοδο των μακροπρόθεσμων επιτοκίων επί των τίτλων χρέους του αμερικανικού δημοσίου περιγράφουν πάντως ότι το καλοκαίρι αυτό, οι κεντρικές τράπεζες των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ευρωζώνης και της Κίνας θα δουλέψουν πολύ ζωηρά τα σενάριά τους για την επόμενη μέρα της παγκόσμιας οικονομίας.
Σε πρόσφατο σημείωμά τους, οι αναλυτές της J.P. Morgan εξηγούσαν ότι το σενάριό τους, που έβλεπε τον αμερικανό καταναλωτή να κρατά σταθερές τις δαπάνες του και τα εργοστάσια να κόβουν με διψήφιο ρυθμό την παραγωγή τους δεν ευσταθεί πλέον. Η ανάκαμψη στο δεύτερο εξάμηνο του 2009 είναι πολύ πιθανή αν πάντως δεν καταστραφεί πριν καλά-καλά επέλθει, από την άνοδο των τιμών στο πετρέλαιο και άλλες πρώτες ύλες, από την αναιμική κατάσταση στην αγορά εργασίας και, τελικά, από μια δικαιολογημένη επιφυλακτικότητα του καταναλωτή.
Προσέξτε την αγορά της ενέργειας. Σύμφωνα με την εξαίσια ετήσια έκθεση της BP για την κατάσταση της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας, που δημοσιεύθηκε αυτές τις μέρες, ο κόσμος είδε τις ανανεώσιμες ενέργειες «να συνεχίζουν τη λαμπρή ανάπτυξή τους: 30% για την αιολική και 70% για την ηλιακή, κυρίως επειδή στις Ηνωμένες Πολιτείες η παραγωγή ανανεώσιμων μορφών ενέργειας αυξήθηκε κατά 50%». Αλλά και η τιμή του (αργού) πετρελαίου πέταξε τις τελευταίες εβδομάδες και ήδη βρίσκεται πάνω από τα 70 δολάρια, χαμηλότερα κατά 150% από το ρεκόρ που έπιανε πέρυσι τέτοια εποχή, αλλά 60% πάνω από τις αρχές του έτους. Το ίδιο έχει συμβεί, από την αρχή του έτους, με τις περισσότερες από τις πρώτες ύλες: +75% ο χαλκός, +82% ο μόλυβδος ακόμη και η ζάχαρη πήρε +30%.
Σημαίνουν αυτά ότι θα είναι καλύτερο για την Ελλάδα να μην κάνει τίποτε το σπουδαίο προκειμένου να προσαρμοστεί σε μια κρίση η οποία δείχνει να περνά «δίπλα» μας; Κάθε άλλο. Κατά πρώτο λόγο, η υστέρηση με την οποία η ελληνική οικονομία διατρέχει την παγκόσμια κρίση δεν σημαίνει ότι θα παύσει να υφίσταται με τα πρώτα δείγματα ανόδου. Η κατεύθυνση της ελληνικής οικονομίας είναι καθοδική και δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά. Η ένδειξη που έδωσαν οι Οικονομικές Μελέτες της Εθνικής Τράπεζας για μείωση του ΑΕΠ κατά -1,5% στηρίζεται βεβαίως στην τεράστια καθίζηση των ευρωπαϊκών αγορών και στην υστέρηση με την οποία θα επιστρέψουν οι γειτονικές μας αγορές, που ευτυχώς σταθεροποιήθηκαν, σε καλύτερες ημέρες.
Αυτό που μας τραβά ολοένα και χαμηλότερα προς τα κάτω είναι το κράτος, τα χρέη του, οι σπατάλες του, η αναποτελεσματικότητά του. Η αλήθεια είναι ότι πριν ένα χρόνο πληρώναμε μόνον 70 πόντους (εκατοστά της μονάδος) ακριβότερα από τη Γερμανία προκειμένου να μας δανείσουν κεφάλαια με δεκαετή ορίζοντα. Ακριβότερα από το χαμηλό τριετίας (+20), όχι όμως και το +3% (ή 300 μονάδες) που πληρώσαμε στο απόγειο της κρίσης ή τις 180 μονάδες που δίνουμε σήμερα και, απ΄ ότι φαίνεται θα δίνουμε για ακόμη αρκετό καιρό. Αν δεν ελεγχθούν τα χρέη του κράτους η ελληνική οικονομία ακόμη κι αν της δοθεί η ευκαιρία να ανοίξει τα φτερά της δεν θα μπορέσει να απογειωθεί.
Filed under: Πολιτική | Leave a Comment
