Είναι η περίοδος αυτή η καταλληλότερη για την εισαγωγή και στην χώρα μας ενός πλαισίου «πτώχευσης» και για τους ιδιώτες; Μπορεί όχι! Είναι όμως απαραίτητο να συμφωνηθεί συμφωνημένο πλαίσιο ρύθμισης και, κάποτε, διαγραφής χρεών. Με την έλλειψη εμπειρίας κανόνων συναλλαγής μεταξύ του πληθυσμού, μιας μεγάλης μερίδας επιχειρηματιών, όσο και των ιδιωτών, κακώς είχε αφήσει η πολιτεία το τοπίο άδειο και, συχνά, ασύδοτο. Εξάλλου, οι τράπεζες έκαναν εύκολα (όσο και μεγάλα) κέρδη, δανείζοντας με εξαλλοσύνη όποιον ζητούσε δανεικά και, κάποτε, ακόμη και εκείνον που δεν ήταν καθόλου προετοιμασμένος. Αν σε όλα γεωγραφικά μήκη και πλάτη, τα στελέχη των τραπεζών έπαιζαν τα μπόνους τους σε περίπλοκα προϊόντα και άλλες ανασφαλείς τοποθετήσεις κεφαλαίων, στην Ελλάδα τα εξασφάλισαν με τον ξέφρενο δανεισμό.

Η υπουργός Ανάπτυξης Λούκα Κατσέλη, συνεπής στον κυβερνητικό προγραμματισμό, προτείνει πλαίσιο προστασίας δανειοληπτών που περιέρχονται σε δύσκολη θέση. Οι τράπεζες ήσαν προειδοποιημένες. Το σχέδιο είχε κατατεθεί στη Βουλή, οι απόψεις τους είχαν ζητηθεί, οι διαφωνίες είχαν καταγραφεί και ο δημόσιος διάλογος δεν χρειάζεται να μακρύνει. Βεβαίως, στην χώρα μας έχουμε μικρή εμπειρία συζήτησης, η οποία, προφανώς δεν απαιτεί έναν γενικόλογο «σεβασμό της διαφορετικής άποψης», αφού πρόκειται για πρακτικά πράγματα. Απαιτούνται αμοιβαίες υποχωρήσεις και, κυρίως, προσαρμογές των επαγγελματικών του κλάδου. Η ιδεολογία λίγα μόνον μπορεί να συνεισφέρει.

Κατά πρώτο λόγο, απαιτείται αλλαγή νοοτροπίας. Και σε όσους δανείζονται. Και στους τραπεζικούς υπαλλήλους, που κρίνουν ποιόν, πότε και πόσο πρέπει να δανείσουν. Και στον εμπορικό και βιομηχανικό κόσμο, που αξιοποίησε το εύκολο χρήμα για να κρατήσει υψηλά τα περιθώρια κέρδους του. Και, τελικά, στους πολιτικούς: εφόσον συμφωνηθεί ένα σαφές νομικό πλαίσιο, θα πρέπει να μείνουν μακριά από την πολιτική εκμετάλλευση των προβλημάτων που φέρνει η οικονομική κρίση και η υπερβολή στον δανεισμό ατόμων που δεν θα έπρεπε ποτέ να έχουν περάσει το κατώφλι μιας ελάχιστης τραπεζικής διευκόλυνσης.

Το σχέδιο είναι καλό. Θα χρειαστεί όμως να προσαρμοστεί στην ελληνική πραγματικότητα. Η αντιγραφή της γερμανικής νομοθεσίας την οποία επιχείρησαν με ακρίβεια στελέχη καταναλωτικών οργανώσεων φιλικά προς το κυβερνών κόμμα, όπως ο κ. Δημήτρης Σπυράκος, νομικός σύμβουλος της ΕΚΠΟΙΖΩ, δεν μπορεί να μεταφέρει στην χώρα μας και τη συμπεριφορά του γερμανού στις υποχρεώσεις που έχει απέναντι στην εφορία, το κράτος και τα δάνειά του. Στη γερμανική γλώσσα και παιδεία, η λέξη schuld χρησιμεύει, ταυτοχρόνως για να περιγραφούν τα ακόλουθα: ευθύνη, ενοχή, υποχρέωση, βάρος, χρέος και οφειλή. Πιστεύει κανείς στα σοβαρά ότι ο έλληνας καπάτσος φοροφυγάς δεν θα επιχειρήσει να είναι εκ των πρώτων που θα χρησιμοποιήσει ένα πλαίσιο ευνοϊκό στους μπαταχτσήδες; Η ίδια η κυρία Κατσέλη θα ανακαλέσει εύκολα στη μνήμη της τους δεκάδες καπιταλιστές που έσπευσαν να φορτώσουν στο κοινωνικό σύνολο τα δάνεια που έφαγαν πριν καταστήσουν τις επιχειρήσεις τους προβληματικές. Άλλο η προστασία των αδυνάτων και άλλο η διευκόλυνση των δολίων!