Archive Page 2
Επιτήδεια πρατήρια
Τι είναι αυτό που εμποδίζει τη μείωση των τιμών της βενζίνης στα πρατήρια; Από όλες τις απαντήσεις, που έδωσαν οι πρωταγωνιστές, μια δεν δόθηκε και είναι η πλέον αληθινή. Τα πρατήρια είναι πολλά. Στην πολύ μεγάλη πλειοψηφία τους, καθένα απ’ αυτά πουλά μικρές ποσότητες καυσίμων. Σχεδόν το ένα πέμπτο της ποσότητας που θεωρείται ικανοποιητική για ένα πρατήριο που πρέπει να επιζήσει στις απαιτήσεις ανταγωνισμού των έμπειρων πελατών. Η ιστορία των πρατηρίων είναι μια ακόμη αποτυχία της κλασικής έννοιας του ανταγωνισμού. Πάνω στην πραγματικότητα αυτή, οι άλλοι δύο παράγοντες της αγοράς, οι εταιρείες διανομής και τα διυλιστήρια κτίζουν το δικό τους παιχνίδι. Ας τα δούμε με τη σειρά…
Τριάντα χρόνια πριν, ένα βενζινάδικο ήταν προνόμιο. Το μοίραζε η εξουσία. Είχε μοιράσει η δικτατορία, έδωσαν οι νέοι υπουργοί και το νέο καθεστώς βρήκε την ευκαιρία να δημιουργήσει ένα νέο παρακλάδι στη «ραχοκοκαλιά» της οικονομίας. Στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’80, το προνόμιο συνόδευε την τακτοποίηση οικογενειών που είχαν προσφέρει στην πολιτική παντοδυναμία και το σήμα που παρεχωρείτο ήταν καμαρωτά-καμαρωτά αυτό της κρατικοποιημένης πρώτη Esso και ήδη ΕΚΟ. Η τιμή των καυσίμων ήταν αγορανομικώς ελεγχόμενη, το ποσοστό κέρδους εξαιρετικό, το παραεμπόριο τα ίδια. Το ίδιο «πρότυπο» ακολουθήθηκε και με τις άδειες μεταφοράς καυσίμων, επάγγελμα που παραμένει κλειστό μέχρι σήμερα.
Στην επόμενη δεκαετία, με την απελευθέρωση της αγοράς πετρελαιοειδών, νέα πρατήρια δημιουργήθηκαν, νέες άδειες για βυτία δόθηκαν, πάντα στα χέρια των «δικών μας» καθώς και των εταιρειών διανομής, που βρήκαν την ευκαιρία να κερδίσουν κάποιους πόντους. Την ίδια εποχή, αρχές ’90, συζητήθηκε μάλιστα η ιδέα να επιτραπεί στα ταχέως διογκούμενα και πολλαπλασιαζόμενα σούπερ μάρκετς να έχουν τα δικά τους πρατήρια. Η ιδέα απορρίφθηκε μετά πολλών επαίνων αφού τα κομματικά επιτελεία την έκριναν επικίνδυνη προς τα ήδη εμπεδωμένα συμφέροντα των δίχρωμων νοικοκυραίων.
Στο μεταξύ, μετά και την περίοδο προσαρμογής, η τιμολόγηση των καυσίμων «απελευθερώθηκε». «Αλά ελληνικά» βεβαίως. Ολιγοπώλια, συνεννοημένες επιχειρήσεις, κράτος, συντεχνιακά συμφέροντα και νοικοκυραίοι βενζινάδες ελέγχουν όλα τα στάδια μιας στρεβλής αγοράς, που βεβαίως οδηγεί σε στρεβλή τιμολόγηση. Πρατήρια που πωλούν μικρές ποσότητες, όταν βλέπουν το «αργό» να ανεβαίνει, ρυθμίζουν την τιμή στο κόστος αντικατάστασης. Όσο λιγότερο πουλά τόσο αργεί να αδειάσει και μειώνει την τιμή μόνον όταν παραλάβει το νέο καύσιμο. Η συνεννόηση είναι αυθόρμητη. Πάρα πολλά πρατήρια, όλα συνεννοημένα. Ειδικά στην επαρχία, ειδικά το καλοκαίρι, ειδικά στις εθνικές οδούς. Το κοινό κέρδος ενώνει τα πολλά μικρά πρατήρια, από τα οποία πρέπει να ζήσουν οι οικογένειες των κομματικών νοικοκυραίων! Έχουν όμως οι καταναλωτές τη διάθεση να φουλάρουν μόνον στον φθηνότερο; Δυστυχώς γι αυτούς: όχι ακόμη! Εμείς οι άλλοι θα ανοίγουμε τα μάτια μας στο δρόμο και στο ίντερνετ και δεν θα αδιαφορούμε για τη «μάχη» του κ. Φώλια με τα επιτήδεια πρατήρια.
Filed under: Οικονομικά | 0 Comments
Λογική στο νερό
Κοντά στα 15 εκατομμύρια ευρώ πληρώνουμε οι φορολογούμενοι για να μεταφέρεται νερό στα νησιά που δεν έχουν αρκετό. Κόστος: € 8 ανά κυβικό μέτρο. Αλήθεια, αν κάτοικοι, παραθεριστές κι επιχειρήσεις, πλήρωναν το πραγματικό κόστος του νερού, τι θα συνέβαινε στον τουρισμό και γενικότερα; Κανείς δεν ξέρει, γιατί κανείς δεν έχει μελετήσει το πρόβλημα.
Από την άλλη, το κόστος για την απόκτηση πόσιμου νερού μετά από αφαλάτωση, μπορεί να φτάσει στο € 1,30. Μια απλή σύγκριση ανάμεσα στα δύο αυτά ποσά θα έκανε κάθε κυβέρνηση να βιάζεται για την εφαρμογή των νέων τεχνολογιών. Όταν μάλιστα υπάρχουν διαθέσιμοι κοινοτικοί πόροι για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, όπως επιβεβαιώνει ο αρμόδιος υφυπουργός Γιάννης Παπαθανασίου, τότε ο γρίφος της ακινησίας μας γίνεται εξοργιστικός.
Είχα κατά νου τον χαρακτηριστικό τρόπο με τον οποίο ο Στέφανος Μάνος είχε ρωτήσει τους θεσσαλονικείς, σε μια από τις συζητήσεις για το Χωροταξικό, που οργάνωσαν «Κ» και Σκάι: «πόσο πληρώνετε το κυβικό;». Η απάντηση της τεχνοκρατικής αφρόκρεμας της όμορφης πόλης είχε επιβεβαιώσει ότι η αφαλάτωση συμφέρει ακόμη και στη βορινή Ελλάδα. Ποια θα ήσαν αλήθεια τα αποτελέσματα αν η συζήτηση γινόταν οργανωμένα στις περιοχές με τη μεγαλύτερη ανάγκη; Δεν αποτελεί αυτό θέμα άμεσης προτεραιότητας για το υπουργείο Έργων και «Περιβάλλοντος», που θα έπρεπε να τύχει της ίδιας επιμονής του κ. Σουφλιά με την εκτροπή του Αχελώου; Δεν ισχύει το ίδιο και για το υπουργείο Νησιωτικής Πολιτικής, που δείχνει να έχει ξεχάσει παρόμοια θέματα;
Η επάρκεια και ποιότητα του νερού. Συνδέεται άμεσα με τις εξελίξεις σε κρίσιμους τομείς. Νέες αγροτικές παραγωγές, υψηλής και ανταγωνιστικής ποιότητας, ικανών να δώσουν ανάλογο περιεχόμενο σε συγγενικούς τομείς αλλά και στις εξαγωγές. Επέκταση τουριστικού προϊόντος υψηλής ποιότητας και παράλληλη αξιοποίηση νέων περιοχών για την εξάπλωση της ευρωπαϊκής δευτερεύουσας κατοικίας. Επίλυση δύσκολων προβλημάτων διαχείρισης λυμάτων στην περιφέρεια. Αφορά δηλαδή πολλαπλούς τομείς, διάσπαρτους σε υπουργικές, νομαρχιακές και δημοτικές αρμοδιότητες. Και γι αυτό το λόγο έπρεπε να αποτελεί κεντρικό στοιχείο στον χωροταξικό σχεδιασμό, δίπλα στους δρόμους, την ενέργεια και τις ειδικές δραστηριότητες.
Η λύση απαιτεί εθνικό σχέδιο. Επειδή χρειάζεται φτηνή ενέργεια και καλής ποιότητας έργα, θα περάσει από τα χέρια των μεγάλων κατασκευαστικών και ενεργειακών εταιρειών. Όπως ήδη συμβαίνει παγκοσμίως. Η κυβέρνηση πρέπει να ξεκινήσει, άμεσα, μια σοβαρή μελέτη, να οργανώσει τις ομάδες των νησιών και περιοχών, να αντιμετωπίσει τα (ευτυχώς ολίγων) συμφέροντα των κυκλωμάτων του νερού, να ξεκινήσει ένα πιλοτικό έργο, όπως η εκμετάλλευση των υπολειμμάτων της Ψυτάλλειας, η τροφοδοσία της Αίγινας με υπόγειο αγωγό και η εγκατάσταση μικρών ενεργειακών πάρκων. Ας βάλουμε λίγη λογική στο νερό!
Filed under: Οικονομικά, Περιβάλλον, Πολιτική | 0 Comments
Tags: Νερό
Αν υπάρχουν ακόμη κάποιοι που αμφιβάλουν, ήρθε η ώρα να πειστούν. Το χειρότερο που μπορεί να συμβεί σε μια χρηματική κρίση είναι να συνεχίσουν οι κεντρικές (εκδοτικές) τράπεζες να μοιράζουν φθηνό χρήμα. Αν μάλιστα ο κρατικός προϋπολογισμός παρεμβαίνει στην ίδια κατεύθυνση, μοιράζοντας χρήμα δηλαδή, οι κίνδυνοι μεγαλώνουν υπερθετικά. Αυτά στην θεωρία και η θεωρία δεν κάνει λάθος. Όμως, στις Ηνωμένες Πολιτείες συμβαίνουν και τα δύο. Κι όμως, τα πράγματα δείχνουν να τίθενται, όχι χωρίς αντιφάσεις, υπό έλεγχο.
Αλλά και στην ευρωζώνη, όπου, θεωρητικά τουλάχιστον, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν κάνει καθόλου τα ίδια με τη Fed, τα πράγματα τραβούν την ίδια (περίπου) κατεύθυνση. Με μια ουσιαστική διαφορά. Το κράτος δεν διασώζει τράπεζες, αν και στη Βρετανία έγινε αμέσως, ενώ στη Γαλλία έγινε εμμέσως, στην Ελβετία υποβοηθήθηκε, στη Γερμανία κινητοποιήθηκαν θεσμικοί μέτοχοι, στην Ισπανία το ίδιο. Τελικά, οι διαφορές είναι μικρότερες από όσα έκανε ο υπουργός Οικονομίας Paulson Jr. έκανε στην περίπτωση των δύο αμερικανικών στεγαστικών οργανισμών. Ο κυριότερος «σωτήρας» όμως ήταν η ίδια η κεντρική τράπεζα του ευρώ, που από την πρώτη στιγμή μοίρασε φθηνό χρήμα στις τράπεζες που είχαν ανάγκη να στηρίξουν τα διαθέσιμά τους.
Με δύο λόγια, η πραγματική κρίση είναι να συμμαζέψουν οι τραπεζίτες τον «κακό χαμό» που προκάλεσαν μετά από μια εξαιρετικώς μακρά και απερίσκεπτη περίοδο εξευτελισμού του χρήματος. Οι επενδυτικές ευκαιρίες υψηλής τεχνολογίας περιορίστηκαν και δυσκόλευσαν στην πραγματική οικονομία του αναπτυγμένου κόσμου ενώ το ενδιαφέρον για τεράστιες επενδύσεις ώριμης τεχνολογίας συγκεντρώθηκε σε Κίνα και Ινδία. Η βιομηχανική αποδοτικότητα περιορίστηκε αλλά η κινητικότητα των κεφαλαίων προσέφερε πολλαπλάσιες ευκαιρίες στα τεράστια πλέον κεφάλαια που χρησιμοποιεί η παγκόσμια οικονομία.
Σημειώνω τα παραπάνω για να επιμείνω ότι η κρίση που βλέπουμε και θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε για τουλάχιστον τους επόμενους 14 με 20 μήνες, δεν φαίνεται πως θα έχει τραγικές συνέπειες. Η μεγάλη αγωνία των κεντρικο-τραπεζιτών, μια ομαλή προσγείωση της αμερικανικής και ευρωπαϊκής οικονομίας φαίνεται πως μπορεί να πραγματοποιηθεί. Η συγκράτηση των τιμών στα τρόφιμα (μεταξύ 15% ως 25%), η εξωφρενική άνοδος των οποίων μας είχε ξαφνιάσει και είχε επιβαρύνει πολύ το ήδη κακό κλίμα στις αναπτυγμένες οικονομίες, μας πείθει ότι ένα μέρος της ζημιάς θα περιοριστεί. Το ίδιο ισχύει και με το πετρέλαιο. Η πολύ σημαντική αυτοσυγκράτηση των διψασμένων αμερικανών καταναλωτών έφερε αποτέλεσμα και το πετρέλαιο κινείται τώρα στην περιοχή των $120.
Ακόμη όμως, τίποτε δεν είναι ούτε επαρκές, ούτε ασφαλές. Χρειάζεται σοβαρός ανασχεδιασμός της οικονομικής πολιτικής των αναπτυγμένων κρατών και εξίσου σημαντική προσαρμογή των ζωηρώς αναπτυσσόμενων, κυρίως της Κίνας. Για παράδειγμα, οι ώριμες οικονομίες χρειάζονται νέα πεδία αποδοτικών επενδύσεων, ενώ η ομάδα των νέων μεσαίων δυνάμεων, όπως Βραζιλία, Ρωσία και Μεξικό, πρέπει να επενδύσουν πάρα πολύ στο όνειρο ενός κοινωνικού κράτους, την ώρα που Κίνα, Ινδία και Ινδονησία πρέπει να οργανώσουν ορθολογικά τις τεράστιες μάζες που αποκτούν πρόσβαση στη «μαζική» κατανάλωση. Το σχέδιο είναι ακόμη ασαφές, το κοινό όμως στοιχείο του θα είναι η ορθή διαχείριση των φυσικών πόρων, δηλαδή το περιβάλλον, δηλαδή η τεχνολογία μιας καλύτερης ποιότητας ζωής.
Filed under: Οικονομικά, Περιβάλλον | 0 Comments
Tags: Κρίση
Τι θέλουν να κρύψουν;
Είναι απίθανο πόσο άσκημα πληροφορημένους κρατούν τους πολίτες-φορολογούμενους οι κακοί πολιτικοί και όσοι κερδίζουν από την κακή πολιτική. Η υπόθεση με τις αμοιβές των συμπολιτών μας στις δημόσιες επιχειρήσεις το αποδεικνύει. Δεν μπορώ να πιστεύσω πως αρμόδιοι υπουργοί δεν γνώριζαν πόσο πανάκριβη είναι η λειτουργία των οργανισμών που με υπερηφάνεια (και ασυγκράτητο εγωισμό) «εποπτεύουν». Όμως, ακόμη και ο υπουργός Οικονομικών, που «πληρώνει» τα ελλείμματα, φαίνεται πως ανακάλυψε εφέτος το μέγεθος του προβλήματος.
Η αγορά, τελικά, δεν πέφτει έξω. Η «λατρεία» των νέων αποφοίτων για ένα διορισμό στο δημόσιο δεν εξαντλείται με την αυτονόητη εξήγηση περί μονιμότητας. Γιατί να θέλουν τόσοι πολλοί να υπηρετήσουν την πρωτοβάθμια παιδεία (δείτε ζήτηση παιδαγωγικών σχολών), όταν (μόλις πριν λίγους μήνες) οι νυν δάσκαλοι έκλεισαν επί μακρόν τα σχολεία ζητώντας μισθολογική αναβάθμιση; Γιατί εκβιάζουν το διορισμό τους στα κάτεργα της ΔΕΗ, παρά την οικολογική κόλαση του πεδίου λιγνίτη; Γιατί προτιμούν οι οδηγοί να κινούνται στην τρέλα της λεωφορειολωρίδας ή του μετροϋπόγειου αντί να δαμάζουν τους μεγάλους δρόμους; Γιατί η αναλογία αιτήσεων προς προσφερόμενες θέσεις κινείται κοντά στο 10 προς 1; Προφανώς γιατί μια θέση στο δημόσιο είναι προνομιακή. Πόσο μεγάλο ψέμα μας λέν οι συνδικαλιστές όταν ζητούν να κυνηγήσουμε το μέσο όρο του ευρωπαϊκού εισοδήματος. Για να ξεχνούμε ότι κυνηγιόμαστε μεταξύ μας: ο ιδιωτικός τομέας τον δημόσιο. Και μετά τολμούμε να μιλούμε για τους 1.149.445 συνφορολογουμένους που δεν συγκέντρωσαν (2007) ούτε τα 12 χιλιάρικα του αφορολόγητου.
Αν υπήρχε διαφάνεια δεν θα χρειαζόταν τόσο πάθος στη Βουλή. Κι όμως κανείς απ’ όλους αυτούς δεν θέλει τη διαφάνεια. Δεν θέλουν να μάθουμε ότι ο δημόσιος τομέας έχει εισοδηματικά υπερφαλαγγίσει τον ιδιωτικό. Αν μάλιστα υπολογίσουμε σωστά τις αναλογίες και την ένταση εργασίας, το αποτέλεσμα θα είναι εκρηκτικό. Και δεν περιορίζεται στο στενό δημόσιο, αλλά επεκτείνεται στους δήμους και σε κάθε μορφή προστατευμένης εργασιακής απασχόλησης. Όταν, τέλος, η προστασία εκτείνεται σε άδηλα και εγκληματικά «εισοδήματα», ευκαιρίες που μόνον η διαχείριση κρατικής εξουσίας προσφέρει, τότε η διαφορά συνιστά την κυρίαρχη μορφή κοινωνικής αδικίας στην χώρα μας.
Η κατάσταση είναι το αποτέλεσμα μιας ιστορικής υπερσυγκέντρωσης σχέσεων πελατείας μεταξύ ψηφοφόρων, συνδικαλιστών, πολιτικών και κομμάτων. Δημιουργία νέων γενεών εξαρτημένων συμβασιούχων, που κάποτε θα γίνουν μόνιμοι όμως ήδη απολαμβάνουν τα «προνόμια» ενώ κοστίζουν εξωφρενικά στο δημόσιο (π.χ. ΕΡΤ). Υπερπληθυσμός αποκεντρωμένων ή νέων υπηρεσιών, που καλύπτουν την ανεπάρκεια των παλαιών (π.χ. ΚΕΠ). Αποστροφή στις τεχνολογίες, ακόμη και όταν εισπράττονται ειδικά επιδόματα (π.χ. υπηρεσίες υπουργείου Οικονομικών). Σαμποτάρισμα νέων επενδύσεων αν δεν «προπληρωθεί» η συνέχεια των παλαιών εργασιακών σχέσεων (π.χ. άρνηση οδηγών να πωλήσουν εισιτήρια). Όλα τούτα και πολλά άλλα ακόμη, καθιστούν τον ευρύτερο δημόσιο τομέα τον μεγαλύτερο διαφθορέα συνειδήσεων, ικανοτήτων και, τελικά, πολύτιμων πόρων. Ποιός θα ασχοληθεί με αυτά κ. Αλογοσκούφη;
Filed under: Πολιτική | 0 Comments
Tags: ΔΕΚΟ
Αν υπάρχουν ακόμη κάποιοι που αμφιβάλουν, ήρθε η ώρα να πειστούν. Το χειρότερο που μπορεί να συμβεί σε μια χρηματική κρίση είναι να συνεχίσουν οι κεντρικές (εκδοτικές) τράπεζες να μοιράζουν φθηνό χρήμα. Αν μάλιστα ο κρατικός προϋπολογισμός παρεμβαίνει στην ίδια κατεύθυνση, μοιράζοντας χρήμα δηλαδή, οι κίνδυνοι μεγαλώνουν υπερθετικά. Αυτά στην θεωρία και η θεωρία δεν κάνει λάθος. Όμως, στις Ηνωμένες Πολιτείες συμβαίνουν και τα δύο. Κι όμως, τα πράγματα δείχνουν να τίθενται, όχι χωρίς αντιφάσεις, υπό έλεγχο.
Αλλά και στην ευρωζώνη, όπου, θεωρητικά τουλάχιστον, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν κάνει καθόλου τα ίδια με τη Fed, τα πράγματα τραβούν την ίδια (περίπου) κατεύθυνση. Με μια ουσιαστική διαφορά. Το κράτος δεν διασώζει τράπεζες, αν και στη Βρετανία έγινε αμέσως, ενώ στη Γαλλία έγινε εμμέσως, στην Ελβετία υποβοηθήθηκε, στη Γερμανία κινητοποιήθηκαν θεσμικοί μέτοχοι, στην Ισπανία το ίδιο. Τελικά, οι διαφορές είναι μικρότερες από όσα έκανε ο υπουργός Οικονομίας Paulson Jr. έκανε στην περίπτωση των δύο αμερικανικών στεγαστικών οργανισμών. Ο κυριότερος «σωτήρας» όμως ήταν η ίδια η κεντρική τράπεζα του ευρώ, που από την πρώτη στιγμή μοίρασε φθηνό χρήμα στις τράπεζες που είχαν ανάγκη να στηρίξουν τα διαθέσιμά τους.
Με δύο λόγια, η πραγματική κρίση είναι να συμμαζέψουν οι τραπεζίτες τον «κακό χαμό» που προκάλεσαν μετά από μια εξαιρετικώς μακρά και απερίσκεπτη περίοδο εξευτελισμού του χρήματος. Οι επενδυτικές ευκαιρίες υψηλής τεχνολογίας περιορίστηκαν και δυσκόλευσαν στην πραγματική οικονομία του αναπτυγμένου κόσμου ενώ το ενδιαφέρον για τεράστιες επενδύσεις ώριμης τεχνολογίας συγκεντρώθηκε σε Κίνα και Ινδία. Η βιομηχανική αποδοτικότητα περιορίστηκε αλλά η κινητικότητα των κεφαλαίων προσέφερε πολλαπλάσιες ευκαιρίες στα τεράστια πλέον κεφάλαια που χρησιμοποιεί η παγκόσμια οικονομία.
Σημειώνω τα παραπάνω για να επιμείνω ότι η κρίση που βλέπουμε και θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε για τουλάχιστον τους επόμενους 14 με 20 μήνες, δεν φαίνεται πως θα έχει τραγικές συνέπειες. Η μεγάλη αγωνία των κεντρικο-τραπεζιτών, μια ομαλή προσγείωση της αμερικανικής και ευρωπαϊκής οικονομίας φαίνεται πως μπορεί να πραγματοποιηθεί. Η συγκράτηση των τιμών στα τρόφιμα (μεταξύ 15% ως 25%), η εξωφρενική άνοδος των οποίων μας είχε ξαφνιάσει και είχε επιβαρύνει πολύ το ήδη κακό κλίμα στις αναπτυγμένες οικονομίες, μας πείθει ότι ένα μέρος της ζημιάς θα περιοριστεί. Το ίδιο ισχύει και με το πετρέλαιο. Η πολύ σημαντική αυτοσυγκράτηση των διψασμένων αμερικανών καταναλωτών έφερε αποτέλεσμα και το πετρέλαιο κινείται τώρα στην περιοχή των $120.
Ακόμη όμως, τίποτε δεν είναι ούτε επαρκές, ούτε ασφαλές. Χρειάζεται σοβαρός ανασχεδιασμός της οικονομικής πολιτικής των αναπτυγμένων κρατών και εξίσου σημαντική προσαρμογή των ζωηρώς αναπτυσσόμενων, κυρίως της Κίνας. Για παράδειγμα, οι ώριμες οικονομίες χρειάζονται νέα πεδία αποδοτικών επενδύσεων, ενώ η ομάδα των νέων μεσαίων δυνάμεων, όπως Βραζιλία, Ρωσία και Μεξικό, πρέπει να επενδύσουν πάρα πολύ στο όνειρο ενός κοινωνικού κράτους, την ώρα που Κίνα, Ινδία και Ινδονησία πρέπει να οργανώσουν ορθολογικά τις τεράστιες μάζες που αποκτούν πρόσβαση στη «μαζική» κατανάλωση. Το σχέδιο είναι ακόμη ασαφές, το κοινό όμως στοιχείο του θα είναι η ορθή διαχείριση των φυσικών πόρων, δηλαδή το περιβάλλον, δηλαδή η τεχνολογία μιας καλύτερης ποιότητας ζωής.
Filed under: Οικονομικά | 0 Comments
Περίοδος χάριτος, τέρμα
Υπάρχουν τρεις πρακτικοί λόγοι που εξηγούν την τεράστια πληγή στις διεθνείς μας συναλλαγές. Τα κρατικά ελλείμματα, οι εκροές κεφαλαίων και των κερδών τους, ο τεράστιος (πέραν του κρατικού) τομέας που παραμένει «εκτός ανταγωνισμού». Και οι τρεις αιτίες οδηγούν στο οδυνηρό αποτέλεσμα, που περιγράφει το ισοζύγιο πληρωμών, επειδή οι πολιτικοί μας επιλέγουν την απελπιστικά αργή προσγείωση του πολίτη στην πραγματικότητα που μας περιβάλει. Η δεύτερη κυβέρνηση Σημίτη δεν ασχολήθηκε με την προσαρμογή της χώρας στο επίπεδο της ισοτιμίας που επελέγη για την είσοδό μας στο ευρώ. Η πρώτη κυβέρνηση Καραμανλή συμβιβάστηκε με έναν πληθωρισμό πολύ υψηλότερο από τον μέσο της ευρωζώνης.
Πάντως, ανεξαρτήτως λόγων, ένα τόσο μεγάλο έλλειμμα, δεν μπορεί να διατηρηθεί χωρίς επιπτώσεις. Ας είναι καλά το ευρώ, οι επιπτώσεις δεν είναι άμεσες, όπως ήταν οι τρεις υποτιμήσεις της δραχμής (1983, 1985, 1998) μαζί με τη συνεχή διολίσθηση. Είναι όμως εξίσου σοβαρές. Όπως μας υπενθύμισε μελέτη της ομάδας του καθηγητή Γκίκα Χαρδούβελη στην τράπεζα Eurobank, η θεραπεία του εξωτερικού ελλείμματος φέρνει υποχρεωτικά τη μείωση των εισοδημάτων. Είτε με την αύξηση της ανεργίας, είτε με την άνοδο του πληθωρισμού. Επειδή αντιλαμβάνομαι ότι ήδη ερωτάτε για τα κέρδη, υπενθυμίζω ότι η προσαρμογή τους ακολουθεί αυτή των εισοδημάτων και δεν υπόκειται σε κάποια άλλη δύναμη, πλην, ίσως, της φορολογίας.
Όπως όμως κι αν δούμε το ζήτημα, καταλήγουμε πάντα στο ίδιο συμπέρασμα. Η ελληνική οικονομία δεν έχει επαρκή ανταγωνιστικότητα για να υποστηρίξει την άνοδο των εισοδημάτων. Δουλεύουμε λίγοι και δουλεύουμε «χαλαρά». Μια χαμηλή ανταγωνιστικότητα έχει δύο πλευρές. Η μία προκύπτει όταν συγκρίνουμε τιμές ομοειδών προϊόντων. Λόγω της ταχύτατης σύγκλισης των ελληνικών εισοδημάτων, οι τιμές στα προϊόντα αυτά έχουν ήδη συγκλίνει. Η άλλη προκύπτει όταν συγκρίνουμε ποιότητες προϊόντων και υπηρεσιών. Για παράδειγμα τυποποιημένο ελαιόλαδο και τουριστική εξυπηρέτηση. Έχοντας χάσει το πλεονέκτημα των φτηνών αμοιβών, αναμενόμενο μετά την ένταξή μας στην ευρωζώνη, φτάσαμε το εξωτερικό έλλειμμα στο 14% του εθνικού προϊόντος. Όλα αυτά σημαίνουν ένα βουνό από χρέη.
Ακόμη κι αν εξαιρέσουμε τις εισαγωγές πλοίων, που αποτελούν επένδυση και ισοφαρίζονται με την εισαγωγή κεφαλαίων, ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι η πετρελαϊκή υπερτίμηση θα υποχωρήσει σε κάποιο βαθμό, όσο κι αν οι ελληνικές επενδύσεις στο εξωτερικό αποδίδουν σοβαρά κέρδη, πρέπει να αλλάξουμε συνήθειες. Καταναλώνουμε το 71% του ΑΕΠ, όταν στην ευρωζώνη «σταματούν» στο 56%. Κι επειδή δεν μπορεί εμείς να είμαστε τόσο εξυπνότεροι, πρέπει να κάνουμε το ίδιο. Ο ασφαλής και ολιγότερο οδυνηρός τρόπος είναι να αυξήσουμε την αποταμίευσή μας. Όσο καθυστερούμε, τόσο περισσότερους φόρους θα βάζει ο εκάστοτε υπουργός Οικονομικών. Η περίοδος χάριτος του ευρώ, τελείωσε!
Filed under: Οικονομικά, Πολιτική | 0 Comments
Tags: Ισοζύγιο
Η αποταμίευση των Ελλήνων δεν έχει μειωθεί όσο – πολλοί τελευταία – φοβούνται. Μειώθηκε ο ρυθμός αύξησης των καταθέσεων και αναλογικά η συνολική αποταμίευση προς το εθνικό προϊόν; Σωστό. Ποιός όμως γνωρίζει το πραγματικό μέγεθος της «ελληνικής» αποταμίευσης εκτός συνόρων; Παραλείπουμε, ακόμη, να σημειώσουμε την απίθανη συσσώρευση πλούτου στην οποία επιδίδεται τα πολλά τελευταία χρόνια ο μέσος έλληνας. Παραλείπουμε όμως έτσι – και αυτό δεν επιτρέπεται – να καταγράψουμε πόσο εντατικά αυξήθηκε η μόνη πραγματική αποταμίευση που αναγνωρίζει και εμπιστεύεται (καθόλου αδίκως) η ελληνική οικογένεια: τα ακίνητα.
Οι πολλές χιλιάδες οικογένειες που αγοράζουν από τις τράπεζες στεγαστικά δάνεια, δεν το κάνουν χωρίς να γνωρίζουν πως το εξασφαλισμένο «κεραμίδι πάνω από το κεφάλι μας» είναι η καλύτερη μορφή αποταμίευσης. Αυτό έμαθαν, αυτό κάνουν. Επιπλέον, είναι λογικό, αφού οι δικοί μας δημοτικοί άρχοντες, σε αντίθεση με όσα συμβαίνουν στα σοβαρά κράτη, δεν έχουν καμία υποχρέωση να κατασκευάσουν έναν ελάχιστον αριθμό κατοικιών με κοινωνικά κριτήρια. Ακόμη και όταν το ενοίκιο είναι χαμηλότερο από το μηνιαίο τοκοχρεολύσιο, όσοι αντέχουν, (συν)υπολογίζουν την πολύ σπουδαιότερη εμπορική αξία που θα έχει το ακίνητό «τους» σε λίγα χρόνια και πάντως κατά την πλήρη εξόφλησή του.
Δυστυχώς, εμείς οι Έλληνες δεν έχουμε καθόλου καλή επαφή με τα οικονομικά της τσέπης μας κι ας κάνουμε τους έξυπνους περί του αντιθέτου. Πράγματι, αυτό που μετρά είναι η σχετική αξία καθενός αγαθού και, επομένως, ένα ακριβότερο ακίνητο σε έναν πολύ ακριβότερο κόσμο δεν θα είναι, στα επόμενα χρόνια, υποχρεωτικώς η καλύτερη επένδυση. Σίγουρα όμως ήταν μια εξαιρετική τοποθέτηση αν σκεφτεί κανείς ότι η τιμή των ακινήτων αυξήθηκε μεταξύ 60% και 250% μόνον μετά το 2000. Βεβαίως, αν υπολογίσουμε μακρότερη χρονική περίοδο, η αναπροσαρμογή είναι μικρότερη και σίγουρα συγκρίνεται λιγότερο ευνοϊκά αν ένας ενεργητικός επενδυτής είχε σε κάθε περίπτωση διαθέσιμο το προς «ακίνητη» επένδυση ποσό.
Εδώ βρίσκεται το μυστικό. Οι τράπεζες μάς δάνεισαν εύκολα και χωρίς πολλή σκέψη, ενώ δανείστηκαν και οι ίδιες χωρίς δεύτερη σκέψη, προκειμένου να βγάλουν στην αγορά πολλές χιλιάδες δάνεια. Δανείζοντας σε αυτούς τους ρυθμούς αύξησαν τις τιμές των ακινήτων και βελτίωσαν χωρίς προβληματισμό τις ενυπόθηκες εξασφαλίσεις που έχουν γράψει στα βιβλία τους. Το κράτος, μεγάλος σύμμαχος της πολιτικής «όλα στο ακίνητο», επωφελήθηκε εξίσου, μέσω του απίθανου πληθωριστικού μηχανισμού που ακούει στο ψευδώνυμο «αντικειμενικές» τιμές.
Όσο ακριβαίνει το ακίνητο, τόσο περισσότερους φόρους εισπράττει το υπουργείο, τόσο μεγαλύτερα τα έσοδα των δήμων (άρα μικρότερη η πίεση στον προϋπολογισμό), τόσο μεγαλύτερη η πίεση όλων των συντελεστών της οικοδομής για υψηλότερες αμοιβές, τόσο περισσότερο ΦΠΑ θα εισπράξει το κράτος.
Το πρόβλημα με την εθνική αποταμίευση είναι βεβαίως η πολύ μεγάλη ιδιωτική κατανάλωση, είναι όμως και τα συνεχιζόμενα κρατικά ελλείμματα, με τα οποία φορτώνουμε πληθωρισμό τις παρούσες και χρέη τις επόμενες γενιές. Στην πράξη, τα ελληνικά νοικοκυριά αποταμιεύουν όσο περισσότερο και όσο καλύτερα μπορούν: Αγοράζουν ακίνητα και τα εξοπλίζουν με ό,τι το καλύτερο διαθέτει η αγορά!
Filed under: Οικονομικά | 0 Comments
Tags: Τόκοι
Προστασία στην πτώχευση
Κατά τη διάρκεια μιας (από τις δυστυχώς σπάνιες) συναντήσεις βουλευτών και τραπεζιτών, επιβεβαιώθηκε αυτό που όλοι γνωρίζουν: το πραγματικό πρόβλημα είναι με τους δανειολήπτες που η τράπεζα δεν έπρεπε να έχει ποτέ δανείσει. Το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο με το δανεισμό μέσω κάρτας, όταν είναι αδιανόητο να υπάρχουν καταναλωτές που έχουν «πιστωτικό όριο» πέντε ή δέκα φορές το μισθό τους, όταν δεν θα έπρεπε να έχουν καθόλου πιστωτική κάρτα. Δυστυχώς, βουλευτές, καταναλωτικές οργανώσεις και μήντια δεν ζητούν κάτι τόσο …ριζικό! Γιατί θα μείνουν από «καμένους» ψηφοφόρους, πελάτες δικηγορικών υπηρεσιών και παραθυράτους σε απόγνωση.
Τα τελευταία τρία χρόνια, πρόβλημα καθυστέρησης αποπληρωμών δεν εμφανίζεται σε περισσότερα από 4 σε κάθε 100 στεγαστικά δάνεια και 6/100 καταναλωτικά. Ο πρόεδρος της Εθνικής και των τραπεζιτών, ενημέρωσε τους βουλευτές πως (επιτέλους) οι τράπεζες απορρίπτουν τις μισές αιτήσεις για κάρτες και 4 περίπου αιτήσεις σε κάθε δέκα για στεγαστικό δάνειο, όπου μάλιστα προσφέρονται τα «χαμηλότερα επιτόκια από όλα τα κράτη μέλη της ευρωζώνης». Ακόμη, οι έρευνες έχουν δείξει πως για 8 στα 10 νοικοκυριά το κόστος εξυπηρέτησης των δανείων τους δεν υπερβαίνει το 1/3 του εισοδήματός τους και, λογικά, δεν αντιμετωπίζουν πρόβλημα.
Η προχθεσινή συζήτηση που έκανε ο υπουργός Οικονομίας Γιώργος Αλογοσκούφης με το προεδρείο των τραπεζιτών έγινε σε κλίμα συμφωνίας. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι οι τράπεζες δεν έχουν αντίρρηση στα βασικά σημεία των ρυθμίσεων, τις οποίες η κυβέρνηση σκοπεύει να ενσωματώσει σε νόμο μέσα στους αμέσως επόμενους μήνες.
Επομένως, σε λίγο καιρό, δεν θα υπάρχει δικαστική προσφυγή για χρέος € 20 χιλιάδων σε πρώτη κατοικία και ο πλειστηριασμός δεν θα προχωρά σε τιμή μικρότερη της αντικειμενικής αξίας ενός ακινήτου. Συμφωνήθηκε επίσης να κινείται με μεγαλύτερη ευελιξία το σύστημα «Τειρεσίας», εκεί όπου πράγματι υπάρχει παράλογος εγκλωβισμός συναλλασσομένων.
Το υπουργείο έχει κάθε λόγο να είναι ευχαριστημένο αφού σε μικρό χρόνο θα κάνει (νομοθετική) πράξη όσα υποσχέθηκε ο πρωθυπουργός, που είναι παρόμοια με όσα ζήτησε ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ, όπως φάνηκε σε συζήτηση που έγινε στη Βουλή πριν μερικές εβδομάδες. Τι θα έχει αλλάξει; Πολύ λίγα πράγματα. Όσοι κάνουν φτηνή πολιτική κρώζοντας για χιλιάδες πλειστηριασμούς (όταν πέρυσι έφτασαν στα δικαστήρια 2.634 περιπτώσεις, οι μισές για επιχειρήσεις), θα συνεχίσουν τη ρητορική εκμετάλλευση. Το ζητούμενο είναι να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο για την πτώχευση ιδιωτών. Κοιτώντας μόνον στην πλευρά των τραπεζών, αφήνουν τους ιδιώτες έκθετους σε όλες τις άλλες δυσκολίες που ενδεχομένως θα αντιμετωπίσουν στη ζωή. Η προστασία απέναντι σε οφειλέτες και χρέη, για όσο διάστημα χρειάζεται να καρποφορήσει μια δεύτερη ευκαιρία, αυτήν που όλοι έχουμε δικαίωμα, είναι απαραίτητη. Δεν πρέπει να περιμένουμε τίποτε λιγότερο από τον κ. Αλογοσκούφη, αν πράγματι πρόθεσή του είναι η καρδιά του προβλήματος, ο εκσυγχρονισμός των συναλλαγών, ο τίμιος πολίτης και όχι ένας μανδύας κενός πολιτικής.
Filed under: Οικονομικά | 0 Comments
Tags: Add new tag, Δάνειο
Διαφάνεια, όχι προστασία
Θα έχετε παρατηρήσει ότι σχεδόν όλες οι ύποπτες υποθέσεις γεννώνται και εξελίσσονται γύρω από δημόσιους, λιγότερους του ενός χεριού, οργανισμούς. Πολύ κράτος και έντονη πολιτική εξάρτηση, πηχυαίοι τίτλοι, πάθος, απίθανες λεπτομέρειες αλλά. Μέχρις εκεί. Ευθύνες δεν βρίσκονται, οι μηχανισμοί του κακού παραμένουν δραστήριοι. Στη Γερμανία ομολογούν και δικάζονται, στην Ελλάδα ομολογούν και πάνε διακοπές…
Βεβαίως, η πραγματική εμπλοκή υπάρχει γιατί κανείς από τους πολιτικούς αρχηγούς και τα παραδοσιακά στελέχη των κομμάτων δεν θέλει τη διαφάνεια στα οικονομικά της πολιτικής μας ζωής. Αυτό που επιτρέπει σε πολλούς να γίνονται πλούσιοι επειδή κατακτούν υψηλές θέσεις μέσα ή δίπλα ή κοντά στο κράτος, είναι αυτή ακριβώς η σταθερά της πολιτικής μας ζωής: το σκοτάδι είναι χρήσιμο. Γι αυτό, άλλωστε, οι γερμανικές εταιρείες δεν είναι οι μόνες που χρηματοδοτούν τους πολιτικούς μας, για να μείνουν ή να μπουν ή να μεγαλώσουν μέσα στο ελληνικό κράτος και τις πάρα πολλές αγορές που ελέγχει.
Ιδιαίτερα μετά την περίοδο της χρηματιστηριακής έκρηξης (1999-2000), η καταγραφή φημών και πληροφοριών για συμβόλαια που διακινούνται στην αγορά, έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις. Βεβαίως, πολλοί θυμούνται πως παρόμοιες διαστάσεις είχε λάβει το 1990 και η σύγκρουση μεταξύ Κόκκαλη-Βαρδινογιάννη και Σήμενς για το τεράστιο συμβόλαιο και την προγραμματική συμφωνία πολλών εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δραχμών για την είσοδο του ΟΤΕ στην ψηφιακή εποχή. Οι ίδιοι, πρακτικώς, παίκτες – μαζί και με τους νεότερους ισχυρούς των μήντια - διαδραμάτισαν το δικό τους ρόλο όταν χρειάστηκε να εμποδιστεί ο κ. Μητσοτάκης από τη μεταβίβαση του ΟΤΕ σε μεγάλο μέτοχο τον οποίο, ακόμη σήμερα, δεν γνωρίζουμε με ακρίβεια.
Καμία δημοσιογραφική έρευνα, καμία ανακριτική διαδικασία και καμία εξεταστική βουλευτική επιτροπή δεν μας κατέστησε σοφότερους για τις μεθόδους, τους διαύλους και τις ανθρώπινες σχέσεις που κράτησαν το σύστημα ζωντανό και αποδοτικό. Μάθαμε πολλά, αλλά ποτέ δεν φτάσαμε στο τέλος. Το δράμα κορυφώθηκε αλλά, χωρίς την τιμωρία, έγινε καρκίνωμα και άφησε πίσω του την χειρότερη οσμή.
Η διαφθορά στην χώρα μας κρύβεται πίσω από τη διαφθορά των κομμάτων. Η δημοκρατία των κομμάτων πρέπει να λύσει το πρόβλημα της διαφάνειας αλλιώς θα βυθιστεί στο βούρκο. Είναι πολύ ευκολότερο από όσο νομίζουν οι άνθρωποι του ΚΚ. Κανείς δεν έχει αντίρρηση να χρηματοδοτεί ο κ. Γερμανός το κόμμα στο οποίο οφείλει τη στέρεη βάση για το επιχειρηματικό του οικοδόμημα. Κανείς δεν θα είχε ενδιαφερθεί αν δημοσίως αναγνώριζε ο κ. Κόκκαλης όσα οφείλει σε εκείνους που του έδωσαν τα εφόδια της ζωής και κάτι παραπάνω. Αν όλα τούτα γίνονταν ανοικτά, χωρίς να περάσουν χρήματα σε μαύρα ταμεία και να αγοραστούν συνειδήσεις δημοσίων υπαλλήλων, δημοσιογράφων και στελεχών του ιδιωτικού τομέα, όλα θα ήσαν απλούστερα. Και δεν θα χρειαζόταν να μπλέκουμε και τους Γερμανούς σε τέτοιες περιπέτειες. Αυτός είναι ο λόγος που όλοι βολεύονται όσο το Κομμουνιστικό Κόμμα προσπαθεί να προστατεύσει με τον ίδιο τρόπο και τον αγνό του οπαδό και τον άδολο επιχειρηματία και εκείνους που μοιράζουν και σ’ αυτό ένα κομμάτι απ’ όσα παίρνουν οι υπόλοιποι!
Filed under: Uncategorized | 0 Comments
Στο ύψος σας, καταναλωτές!
Είναι καλό να συμφωνούμε, έστω αραιά και κάποτε, έστω σε λίγα θέματα. Δημιουργούμε μια βάση αποδοχής για την αναζήτηση λύσεων. Δυστυχώς όμως, όταν συμφωνούμε μεταξύ μας δεν προκύπτει τίποτε το θετικό, αφού η «συμφωνία» περιορίζεται στο πόσο άσκημα είναι όλα και πόσο φταίνε όλοι (οι άλλοι) για το πόσο άσκημα είναι όλα Στα όσα θα υποστηρίξω στη συνέχεια (και δεν είναι η πρώτη φορά που το κάνω) πιθανολογώ πως δεν θα πετύχω τη συμφωνία πολλών μεταξύ μας. Ας ξεκινήσω λοιπόν με την πλήρη συμφωνία που ένοιωσα σε κάτι που διάβασα από τους αναλυτές της διεύθυνσης μελετών της Alpha Bank: «ο καφές στις καφετέριες έχει υψηλότερη τιμή στην Ελλάδα από ότι σε άλλες χώρες, επειδή σε αυτές τις τιμές η ζήτηση στην Ελλάδα είναι υψηλότερη από ότι σε άλλες χώρες», γράφουν.
Η διατύπωση μπορεί να σας φανεί έως και απλοϊκή. Επειδή ακριβώς στηρίζεται στον απλούστατο κανόνα διαμόρφωσης των τιμών. Η οποιαδήποτε φιλολογία για τους κερδοσκόπους, το πανάκριβο πετρέλαιο και τα εξωφρενικά ενοίκια των καταστημάτων, απλώς εξηγεί με πιο γλαφυρό τρόπο αυτή την απλή πραγματικότητα: η ζήτηση για καφέδες φανταιζί, που θες δύο ώρες για να ξεπεράσει το πρώτο τους στρώμα, σε τιμές πάνω από 5 ευρώ παραείναι μεγάλη. Νεολαίοι, γέροντες, συναλλασσόμενοι, σουλατσαδόροι, άεργοι, τουρίστες, κυρίες για ψώνια και τόσοι άλλοι, όλοι ψάχνουν για μια θέση στα πεζοδρόμια των καφενείων. Λογικό είναι να κοστίζει.
Η πληθωριστική επίπτωση αυτής της πραγματικότητας δεν έχει καμία πρακτική σχέση με τις τιμές πετρελαίου. Ακόμη και τα διανυόμενα χιλιόμετρα δεν έχουν ακόμη μειωθεί τόσο δραστικά όσο, για παράδειγμα, στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ούτε οι πωλήσεις ΙΧ πολλών κυβικών περιορίζονται, ενώ και οι ουρές στους μεγάλους δρόμους μεγαλώνουν. Τον Ιούλιο, ο τιμάριθμος θα κερδίσει 0,1 από την προσαρμογή των τιμολογίων της ΔΕΗ και θα πάει στο 5 και κάτι τοις εκατό. Θα πήγαινε πιο πάνω, αλλά λίγο τα πιο άφθονα εφέτος οπωροκηπευτικά (που είναι και πιο εύγευστα!) και περισσότερο η αυτοσυγκράτηση των μεγάλων αγορών (που τρόμαξαν όχι από την κυβέρνηση, αλλά μήπως χάσουν την ευκαιρία να μαντρώσουν καλύτερα τους πελάτες τους) μας οδηγεί, για πρώτη φορά στους οκτώ τελευταίους μήνες, σε συγκράτηση του κύματος ανόδου των τιμών.
Δεν θα φτάσω στο σημείο να αθωώσω περισσότερο (αυτή τη στιγμή) το πετρέλαιο, όπως το κάνει με τη δική του εμπειρία, ο Κ. Σταμπολής (βλ. σχόλιο στο www.energia.gr), όπου πάντως δικαίως σημειώνει ότι «η κατανάλωση πετρελαίου ανά παραγωγική μονάδα ΑΕΠ, στις επτά μεγαλύτερες βιομηχανικές χώρες, έχει μειωθεί σχεδόν 100%», ενώ στα καθ’υμάς αυξάνεται διαρκώς. Ορθώς πάλι οι άνθρωποι της Αlpha, σημειώνουν πως «η αύξηση του μέσου διαθέσιμου εισοδήματος είναι κατά πολύ υψηλότερη από την αντίστοιχη στις χώρες της ευρωζώνης. Εξίσου λογικά παρατηρεί ο επικεφαλής της Στατιστικής καθηγητής Κοντοπυράκης γιατί «οι Ελληνες καταναλωτές δεν είναι οι πιο συνειδητοποιημένοι που υπάρχουν». Εξαρτάται από ποιο ύψος βλέπει κανείς τις τιμές!
Filed under: Uncategorized | 0 Comments
